گسکت ( gasket)

 گسکت (Gasket)   یک قطعه مکانیکی است که برای آب بندی اتصال بین دو یا چند سطح استفاده میشود تا از نشت سیالات (گازها یا مایعات) جلوگیری کند. گسکت ها در صنایع مختلف مانند نفت و گاز، پتروشیمی، خودروسازی، سیستمهای لوله کشی و موتورهای احتراق داخلی کاربرد دارند.

      انواع گسکت (Gasket Types) 

گسکتها بر اساس جنس، طراحی و کاربرد به چند دسته اصلی تقسیم میشوند:

       ۱. گسکت های غیرفلزی (Non-Metallic Gaskets) 

   –   الیافی (Fibrous Gaskets):   مانند مقوا، آزبست (امروزه کمتر استفاده میشود) و الیاف مصنوعی.

   –   لاستیکی (Rubber Gaskets):   از جنس NBR، EPDM، سیلیکون، ویتون و… برای آب بندی در دما و فشار متوسط.

   –   گرافیتی (Graphite Gaskets):   مقاوم در برابر دماهای بالا و خوردگی.

   –   PTFE (تفلونی):   مقاوم شیمیایی بالا، برای محیطهای اسیدی و بازی.

       ۲. گسکت های نیمه فلزی (Semi-Metallic Gaskets) 

ترکیبی از فلز و مواد غیرفلزی برای تحمل فشار و دمای بالا:

   –   اسپیرال وند (Spiral Wound Gaskets):   شامل نوار فلزی مارپیچ و پرکننده گرافیت یا PTFE.

   –   کامپوزیتی (Composite Gaskets):   مانند گسکت های کم رنگ (Kamprofile) با لایه فلزی و پرکننده نرم.

       ۳. گسکتهای تمام فلزی (Metallic Gaskets) 

برای فشار و دمای بسیار بالا:

   –   رینگ جوی (Ring Joint Gaskets – RTJ):   از جنس فولاد، استیل یا این کونل برای اتصالات فلنجی.

   –   گسکت های صفحه ای فلزی (Metal Jacketed Gaskets):   با پوشش فلزی روی مواد نرم.

      انواع استانداردهای گسکت 

استانداردهای مختلفی برای طراحی، مواد و ابعاد گسکت ها وجود دارد:

       ۱. استانداردهای ابعادی (Dimensional Standards) 

   –   ASME B16.20:   استاندارد گسکت های فلزی و اسپیرال وند برای فلنج های ASME B16.5 و B16.47.

   –   ASME B16.21:   گسکت های غیرفلزی برای فلنج ها.

   –   EN 1514:   استاندارد اروپایی برای ابعاد گسکت های فلنجی.

   –   API 6A:   گسکت های مورد استفاده در تجهیزات نفتی و گازی.

       ۲. استانداردهای مواد (Material Standards) 

   –   ASTM F104:   استاندارد مواد گرافیتی.

   –   ASTM D2000:   استاندارد لاستیک های صنعتی.

   –   NACE MR0175:   گسکت های مقاوم در برابر خوردگی در صنایع نفت و گاز.

       ۳. استانداردهای عملکردی (Performance Standards) 

   –   API 601:   گسکت های فلزی برای فلنج های فولادی.

   –   ISO 9001:   کنترل کیفیت در تولید گسکت ها.

      نتیجه گیری 

انتخاب گسکت مناسب به عوامل زیر بستگی دارد:

–   دما و فشار کاری 

–   نوع سیال (شیمیایی، خورنده، …) 

–   نوع اتصال (فلنج، پیچ، …) 

–   استانداردهای مورد نیاز صنعت (نفت، گاز، غذایی، دارویی و …) 

گسکت ها نقش حیاتی در جلوگیری از نشت و ایمنی سیستمهای صنعتی دارند، بنابراین انتخاب نوع و استاندارد مناسب بسیار مهم است.